नवी दिल्ली – छोट्याशा गोष्टीचा वास येणाऱ्याला त्याचे नाक किती खूर आहे, असे नेहमी बोलले जाते. मात्र, प्रत्येक माणसाचेच नाक खूर असते आणि जवळपास एक हजार अब्ज प्रकारचे वास आपल्याला जाणवू शकतात, असे एका संशोधनामध्ये समोर आले आहे. आतापर्यंत आपल्याला १० हजार प्रकारचेच वास जाणवतात, असा अंदाज होता. मात्र, ही क्षमता किती तरी पटीने अधिक असल्याचे या संशोधनामध्ये समोर आले आहे.
‘हॉवर्ड ह्युजेस मेडिकल इन्स्टिट्यूट’च्या शास्त्रज्ञांनी केलेल्या संशोधनामधून हा निष्कर्ष समोर आला आहे. या संशोधनातील निष्कर्ष ‘सायन्स’ या नियतकालिकात नुकतेच प्रसिद्ध झाले आहेत. या पूर्वी १९२०च्या दशकामध्ये संशोधन करण्यात आले होते आणि त्यानुसार माणसाची वास घेण्याची क्षमता दहा हजार वासांपर्यंतच मर्यादित असल्याचे सांगण्यात आले होते. मात्र, त्यासाठी कोणताही पुरावा किंवा आकडेवारी नव्हती. डोळ्यांमध्ये प्रकाश स्वीकारणाऱ्या तीन यंत्रणा एकत्रित काम करतात, त्यामुळे आपण एक कोटी प्रकारच्या रंगांमधील फरक समजून घेऊ शकतो. त्याचप्रमाणे सर्वसामान्य व्यक्तीच्या नाकामध्ये वास स्वीकारू शकणाऱ्या ४०० यंत्रणा असतात, त्यामुळे ही क्षमता किती तरी अधिक असण्याचा अंदाज होता, असे लेस्ली वॉसहॉल यांनी सांगितले. या संशोधनामध्ये शास्त्रज्ञांनी वेगवेगळ्या प्रकारच्या १२८ वासांची मिश्रणांमधून फरक ओळखण्याचे आव्हान काही स्वयंसेवकांना देण्यात आले होते. त्यांपैकी प्रत्येकांना या वासांची २६४ मिश्रणे ओळखण्यास सांगण्यात आले होते.