नाशिक – कूर्मगतीने चालणाऱ्या कामकाज पद्धतीला फाटा देऊन वन विभागाच्या कामकाजात अधिक गतिमानता आणि पारदर्शकता आणण्यासाठी ‘स्मार्ट’ पर्याय शोधण्यात आला आहे. फिल्डवर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना स्मार्टफोन आणि जीपीएस यंत्रणेद्वारे कनेक्ट केले जात असून याद्वारे प्रत्यक्ष जंगलात असलेली सद्यस्थिती कळून चुकणार आहे.
घनदाट जंगल आणि वन्यप्राण्यांचा वावर असलेल्या भागात नक्की सद्यस्थिती काय आहे, हे वन विभागाच्या कर्मचाऱ्यांनाही काही वेळा माहिती नसते. तसेच, वनकर्मचारी प्रत्यक्ष फिल्डवर आहेत की नाही, याचीही माहिती वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना नसते. या सर्व प्रश्नांवर वन विभागाने ‘स्मार्ट’ तोडगा काढला आहे. त्यानुसार फिल्डवर काम करणाऱ्या वन विभागाच्या कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या स्मार्टफोनमध्ये एक अत्याधुनिक सॉफ्टवेअर देण्यात आले आहे. जीपीएस यंत्रणेवर आधारित हे सॉफ्टवेअर या कर्मचाऱ्यांना अपडेट ठेवणार आहे. नॅशनल इन्फर्मेटिक्स सेंटरच्या माध्यमातून हे सॉफ्टवेअर विकसित करण्यात आल्याची माहिती वन विभागाचे प्रधान सचिव प्रवीण परदेशी यांनी ‘मटा’शी बोलताना दिली. अभयारण्य किंवा जंगलामधील अतिक्रमण, शिकार, वणवा, वृक्षलागवड किंवा वृक्षतोड निदर्शनास आल्यानंतर वनरक्षक तेथील फोटो काढून तो या सॉफ्टवेअरमध्ये टाकू शकेल. त्यामुळे संबंधित घटनेचे निश्चित ठिकाण (अक्षांश आणि रेखांशांद्वारे) समजू शकेल. हा फोटो किंवा ही माहिती वन विभागाच्या कार्यालयापासून ते थेट मंत्रालयापर्यंत सॉफ्टवेअरद्वारे सहज पाहता येऊ शकेल. तसेच, वनरक्षक या सॉफ्टवेअरद्वारे प्रथमिक माहिती अहवालही (एफआयआर) विभागाला देऊ शकणार आहेत. जीपीएस यंत्रणा आणि नव्या सॉफ्टवेअरच्या मदतीने वन विभागाच्या कार्यालयातील अधिकारीही थेट फिल्डशी कनेक्ट होतील. यामुळे वनरक्षकांचे सध्याचे ठिकाण, तेथील सद्यस्थिती क्षणार्धात समजेल. यामुळे वन विभागाच्या कामकाजात अधिक पारदर्शकपणा येईल.संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील भागातील वनरक्षकांना प्रथम हे सॉफ्टवेअर दिले जात आहे. नाशिक जिल्ह्यातही पेठ, बारे, उंबरठाण या भागातील १२५ वनरक्षकांच्या स्मार्टफोनमध्ये हे सॉफ्टवेअर दिले जाणार असल्याची माहिती माहिती नाशिकचे मुख्य वनसंरक्षक अरविंद पाटील यांनी दिली आहे. येत्या मार्चअखेरीपर्यंत अधिकाधिक वन कर्मचाऱ्यांना ते देण्याचा प्रयत्न असल्याचे पाटील यांनी सांगितले आहे.